Drama

Kleine momenten kunnen feestjes zijn. 
Feestjes kunnen grote drama's zijn. 
De verjaardag van mijn vader werd een drama. 
Een verjaardag teveel  waar niets meer te vieren viel.
Misschien omdat we wisten: dit is de laatste. 
Misschien omdat we probeerden: dit is nog over. 
Te weinig gezegd, te veel gedaan, te veel gezegd, te weinig gedaan. 
Alles achteraf.
Einde van het feestlied, einde van de dag, einde van een samen:


Mijn vader die mijn moeder niet meer aan kan en dat eindelijk toegaf. 
Kleinkinderen,  verbijsterd, heen en weer geschoven in de rol van de dag.
Familieleden, machteloos, elkaar beurtelings naar voren of terzijde duwend.


Wat was mijn rol, mijn plek? Waar stond ik in het verhaal?
Mijn jeugdtrauma.
Daar stond ik midden in.
Tussen tirannieke vader met zijn beperking en manipulerende moeder met eigen rugzak.
Jaren van helen in een klap ongedaan.
Pijnlijke val.


Zo'n dag: zoveel meer dan een aaneenschakeling van momenten.
Een drama. 

Boos

Moeder is boos.
Ze vindt mijn vader een onaardige vent en nog veel lelijker. 
Ze heeft zich in hem vergist en de woorden die anders altijd blijven hangen, spuugt ze fel achter elkaar uit.
Ze wil weg. Weg van alles en vooral iedereen. 
Weg van hier...zoals ze zegt.
Achter de rug van mijn vader trekt ze kwade blikken en glipt uit zijn zicht en gedachten. 
Minuten later bekomt mijn vader van schrik en de vraag waarom?? maakt plaats voor waar..??
Waar is moeder? 
...........................
De buurt wordt opgetrommeld, maar gek genoeg niemand ziet haar lopen.
Verslagen loopt mijn vader terug naar huis en bij het passeren van de garagedeur bemerkt hij wat hij eerst over het hoofd zag.
In de rolstoel zit een kleine breekbare gestalte. Met scheve rug naar de deur gekeerd.
Alleen haar zilvergrijze haren weerkaatsen het schaarse licht.
Vader legt zijn arm op haar schouder en helpt mijn moeder overeind.
Ze geeft hem een hand en samen schuifelen ze naar binnen, waar het lekker warm is, de poes op hen wacht en de gesprekken zachtjes voortgaan over de boterham die wordt gesmeerd. 

Tijd

De tijd...veel van hetzelfde en erger. Dagen, iedere dag een kort gesprek op afstand. Weken, iedere week een dag zorgen en doen. Maanden, zo verglijdt de tijd voor mij. Voor mijn vader staat de tijd stil: De pas op de plaats van zijn leven in het teken van moeder. Voor moeder gaat het leven terug in tijd, toen het begrijpelijk was en vroeger.
Ik ben de tel kwijt. Hoeveel is er verstreken en hoeveel nog te gaan?
In het huis is het stil. De klokt tikt de tijd. Ik zie op mijn horloge  wanneer ik weg kan, het leven tegemoet. Mijn vader ziet opgelucht etenstijd naderen en de mogelijkheid de dag zoetjes te sluiten. Moeder zoekt in verwarring haar tijd en plaats.
Morgen gaan we verder en hopen we op meer tijd van leven.

Zondagmiddag

We zitten buiten op het terras. Buiten, dat is de zon. Binnen is altijd donker. Buiten is er ruimte en herinneren lavendel en rozen aan betere tijden. Er is koffie, meegebrachte koeken en frisse wijn. Moeder drinkt mee, niet veel, maar toch... genoeg om te genieten.
We praten. Over koetjes, kalfjes en kinderen. Vader hoort voor zover hij het apparaatje in zijn oor dat laat doen.
Mijn moeder zit er rustig bij en ik vraag me af wat ze meekrijgt van onze verhalen.
Ze drinkt soms een slokje of neemt een muizenhapje als iemand van ons haar aanmoedigt en toeschuift. Af en toe zegt ze wat, of beter, probeert ze dat en regelmatig kijkt ze ons heel lang aan.
Als de koffie op is, de koeken gegeten, de fles wijn leeg en de uren van de middag voorbij zijn is het tijd om afscheid te nemen. Voor ik weer huiswaarts ga, bezoek ik nog even het toilet.
Zodra ik binnen en uit het zicht ben neemt moeder het woord.
Ze richt zich tot mijn man en zegt: "Ze houdt zich sterk hè, onze Marianne. Ze doet wel vrolijk, maar ik zie haar blik afdwalen....dan is ze ver en in gedachten...ze heeft verdriet, dat zie ik wel hoor..."

Wanneer ik buiten kom, mijn tas pak en afscheid neem van mijn ouders om huiswaarts te rijden, zegt moeder:
"Ha daar ben je weer...
ik denk dat ik weer eens naar huis toe ga..."

verdriet

Heftige tijden....
Mijn vader weet ervan en heeft het moeder uitgelegd. Een tijdje lang kan ik niet komen en neemt mijn zus alles waar. We bellen. Soms dan, want moeder en bellen, dat werkt niet zo, woorden zijn lastig te vinden en ontglippen.
Dan is daar plotseling en toch heel onverwacht het moment daar, onwerkelijk. Mijn zogenoemde 'vijfde kind' en liefste vriendje is niet meer. Mijn verdriet is groot. Vader belt en condoleert en ook moeder wil wat zeggen. Ze vraagt hoe het is en ik zeg goed. Goed is gemakkelijker dan niet goed en snel klaar. "Maar...."zegt moeder..."het is niet goed, je hebt je man verloren..." zij begrijpt, ik zeg: "Niet mijn man, mama, mijn liefste vriendje"..."Ja", zegt moeder, "dat is verdriet".

leeg

Lang niet geschreven, lang niet gepost..hoe komt het dan?
Blogjes genoeg in de kop en in het hart...maar geen moed, geen tijd, geen zin...
Niks nieuws te melden en veel van 't zelfde.
Niet meer weten wat ik al en wat nog niet hier had neergezet..
En nee... niet alles draait om mijn moeder, of om mijn vader.
Soms komen er andere dingen op mijn pad..ik kies het niet, of wel!
Bewust onbewust whatever.
Ik word opgeslokt door iets anders, groter en heviger..ja het kan.
Overal is een reden voor en de reden van mijn zoeken, zweven, ups downs, vallen opstaan, mezelf bij elkaar rapen en vegen, heeft te maken met iets waarvan ik niets begrijp.
De hele dag gonst het door mijn hoofd...waarom,waarom,waarom...
Nee, Alzheimer, het is vreselijk en verdrietig...maar mijn moeder heeft daarvoor toch bijna 80 jaar een - op de schaal van het leven- 'goed' leven mogen hebben.
Wie ben ik om te oordelen wat erg is of minder erg, maar waar ik nu mee verbonden ben geraakt dat slaat alles.
Voor mij dan.
Iemand kwam op mijn pad en die iemand krijgt even het beste van mijn energie.
Omdat het kan, omdat het moet, omdat hij het verdient, omdat hij mij zoveel geeft.
Mijn hoofd tolt, mijn lijf voelt leeg en mijn hart is bang.
Maar...ooit...ooit...komt het goed.

Schrijven

Ze zit voorovergebogen aan tafel. Het wijde vest maakt haar rug een bochel. Kouwelijk als altijd de sjaal over de schouders. Haren vallen voor haar ogen, de neus boven het opengeslagen notitieboekje. Potloodjes en gummetjes immer voor haar uitgestald.
Ze kijkt schuin omhoog wanneer ik groet en glimlacht flauwtjes. Haar ogen staan waterig en rood, de bril ontbreekt.
Het is duidelijk geen goede bui, geen goed moment..
Ze staart naar de tafel, het opschrijfboekje, de potloodjes...
"Alles weg" stamelt ze...ze schuift wat met het boekje. Onzeker gaat haar hand over de kaft, het papier.
"Ik kan niet meer lezen" zegt ze "ook niet meer schrijven"...
Ik weet niks te zeggen.
Mijn vader komt uit de keuken, legt zijn hand op haar schouder, buigt zich voorover en geeft tekst en uitleg terwijl hij mijn moeder bemoedigend toeknikt.
Hij heeft de letters van het alfabet met haar opgeschreven. Ze oefenen woordjes.
In het boekje staan eenvoudige blokletters die samen de titels van boeken op de tafel vormen.
Boeken die er liggen te liggen, boeken soms nog cadeau gekregen, ontkennend wat zij is geworden.
Mijn vader spelt de letters en als zij het niet weet, zoekt ze het op in het voorbeeld wat hij voor haar heeft geschreven.
Ze is triestig en ik snap het. Ik zoek naar woorden, sla mijn arm om haar broze lijf.
"Kom, we gaan gezellig praten, en koffie drinken met lekkere koeken erbij."
Mama lacht...en zegt dat ze blij is dat we toch nog gekomen zijn en dat ze dat niet wist...
Ik pak het notitieboekje en zie de simpele hoekige lijnen door haar geschreven.
Naast me zit de vrouw die werd geroemd om haar kalligrafische kunstwerken.