Verpleeghuis

Gelukkig ging moeder sinds kort enkele uren naar de dagopvang van het verpleeghuis waar ze zal gaan wonen. Ze kent het huis en vond de keren dat ze er op bezoek was fijn. Ze genoot van de aandacht van Carolien en vooral van Henk, de activiteitenbegeleiders. 

Dat maakt het verhuizen makkelijker. 

Het is woensdag na die bewuste knopendoorhakkende vrijdag en we gaan op gesprek in het huis. 

Wij: mijn zus, mijn vader en ik. Moeder gaat naar Henk die haar speciaal zal ontvangen hiervoor. Zij straalt als ze hem ziet en vergeet ons onmiddellijk.

Het immer aanwezig schuldgevoel neemt af nu iedereen in de professioneel zorgende kring  me toevertrouwd dat het geen dag te vroeg is en als wij er niet zelf mee waren gekomen...enfin, het is zo 'goed'.

Zover

En dan is het zover. Het besluit dat het hoe dan ook moet. Een vrije dag genomen om met mijn vader te praten. Gezegd dat het echt niet langer kan en dat in het belang van iedereen en vooral van moeder zelf de tijd gekomen is voor een opname. 
Het duurt onverwacht maar even. Mijn vader, gebroken, geeft toe en binnen enkele uren staat de huisarts op de stoep om de stappen met ons te zetten.
Mijn moeder zit erbij en is stil boos en verdrietig. Gestopt met mopperen, schelden en gillen, uren onbewogen scheef hangend op haar vaste plaats op de bank. Ze moet de woorden opgevangen hebben en in haar hoofd gezocht naar een plek en houvast. 
De huisarts is een zoals dat heet 'goeie dokter', zij vertrouwd hem als geen ander. Hij is geduldig en spreekt lang. Zijn hoofd dicht bij het hare vertelt hij het plan. Moeder huilt stil.
Als hij weg is en ik haar handen vastpak kijkt ze me aan en zegt: "Ik ga verhuizen!"

Drama

Kleine momenten kunnen feestjes zijn. 
Feestjes kunnen grote drama's zijn. 
De verjaardag van mijn vader werd een drama. 
Een verjaardag teveel  waar niets meer te vieren viel.
Misschien omdat we wisten: dit is de laatste. 
Misschien omdat we probeerden: dit is nog over. 
Te weinig gezegd, te veel gedaan, te veel gezegd, te weinig gedaan. 
Alles achteraf.
Einde van het feestlied, einde van de dag, einde van een samen:


Mijn vader die mijn moeder niet meer aan kan en dat eindelijk toegaf. 
Kleinkinderen,  verbijsterd, heen en weer geschoven in de rol van de dag.
Familieleden, machteloos, elkaar beurtelings naar voren of terzijde duwend.


Wat was mijn rol, mijn plek? Waar stond ik in het verhaal?
Mijn jeugdtrauma.
Daar stond ik midden in.
Tussen tirannieke vader met zijn beperking en manipulerende moeder met eigen rugzak.
Jaren van helen in een klap ongedaan.
Pijnlijke val.


Zo'n dag: zoveel meer dan een aaneenschakeling van momenten.
Een drama. 

Boos

Moeder is boos.
Ze vindt mijn vader een onaardige vent en nog veel lelijker. 
Ze heeft zich in hem vergist en de woorden die anders altijd blijven hangen, spuugt ze fel achter elkaar uit.
Ze wil weg. Weg van alles en vooral iedereen. 
Weg van hier...zoals ze zegt.
Achter de rug van mijn vader trekt ze kwade blikken en glipt uit zijn zicht en gedachten. 
Minuten later bekomt mijn vader van schrik en de vraag waarom?? maakt plaats voor waar..??
Waar is moeder? 
...........................
De buurt wordt opgetrommeld, maar gek genoeg niemand ziet haar lopen.
Verslagen loopt mijn vader terug naar huis en bij het passeren van de garagedeur bemerkt hij wat hij eerst over het hoofd zag.
In de rolstoel zit een kleine breekbare gestalte. Met scheve rug naar de deur gekeerd.
Alleen haar zilvergrijze haren weerkaatsen het schaarse licht.
Vader legt zijn arm op haar schouder en helpt mijn moeder overeind.
Ze geeft hem een hand en samen schuifelen ze naar binnen, waar het lekker warm is, de poes op hen wacht en de gesprekken zachtjes voortgaan over de boterham die wordt gesmeerd. 

Tijd

De tijd...veel van hetzelfde en erger. Dagen, iedere dag een kort gesprek op afstand. Weken, iedere week een dag zorgen en doen. Maanden, zo verglijdt de tijd voor mij. Voor mijn vader staat de tijd stil: De pas op de plaats van zijn leven in het teken van moeder. Voor moeder gaat het leven terug in tijd, toen het begrijpelijk was en vroeger.
Ik ben de tel kwijt. Hoeveel is er verstreken en hoeveel nog te gaan?
In het huis is het stil. De klokt tikt de tijd. Ik zie op mijn horloge  wanneer ik weg kan, het leven tegemoet. Mijn vader ziet opgelucht etenstijd naderen en de mogelijkheid de dag zoetjes te sluiten. Moeder zoekt in verwarring haar tijd en plaats.
Morgen gaan we verder en hopen we op meer tijd van leven.

Zondagmiddag

We zitten buiten op het terras. Buiten, dat is de zon. Binnen is altijd donker. Buiten is er ruimte en herinneren lavendel en rozen aan betere tijden. Er is koffie, meegebrachte koeken en frisse wijn. Moeder drinkt mee, niet veel, maar toch... genoeg om te genieten.
We praten. Over koetjes, kalfjes en kinderen. Vader hoort voor zover hij het apparaatje in zijn oor dat laat doen.
Mijn moeder zit er rustig bij en ik vraag me af wat ze meekrijgt van onze verhalen.
Ze drinkt soms een slokje of neemt een muizenhapje als iemand van ons haar aanmoedigt en toeschuift. Af en toe zegt ze wat, of beter, probeert ze dat en regelmatig kijkt ze ons heel lang aan.
Als de koffie op is, de koeken gegeten, de fles wijn leeg en de uren van de middag voorbij zijn is het tijd om afscheid te nemen. Voor ik weer huiswaarts ga, bezoek ik nog even het toilet.
Zodra ik binnen en uit het zicht ben neemt moeder het woord.
Ze richt zich tot mijn man en zegt: "Ze houdt zich sterk hè, onze Marianne. Ze doet wel vrolijk, maar ik zie haar blik afdwalen....dan is ze ver en in gedachten...ze heeft verdriet, dat zie ik wel hoor..."

Wanneer ik buiten kom, mijn tas pak en afscheid neem van mijn ouders om huiswaarts te rijden, zegt moeder:
"Ha daar ben je weer...
ik denk dat ik weer eens naar huis toe ga..."

verdriet

Heftige tijden....
Mijn vader weet ervan en heeft het moeder uitgelegd. Een tijdje lang kan ik niet komen en neemt mijn zus alles waar. We bellen. Soms dan, want moeder en bellen, dat werkt niet zo, woorden zijn lastig te vinden en ontglippen.
Dan is daar plotseling en toch heel onverwacht het moment daar, onwerkelijk. Mijn zogenoemde 'vijfde kind' en liefste vriendje is niet meer. Mijn verdriet is groot. Vader belt en condoleert en ook moeder wil wat zeggen. Ze vraagt hoe het is en ik zeg goed. Goed is gemakkelijker dan niet goed en snel klaar. "Maar...."zegt moeder..."het is niet goed, je hebt je man verloren..." zij begrijpt, ik zeg: "Niet mijn man, mama, mijn liefste vriendje"..."Ja", zegt moeder, "dat is verdriet".