leeg

Lang niet geschreven, lang niet gepost..hoe komt het dan?
Blogjes genoeg in de kop en in het hart...maar geen moed, geen tijd, geen zin...
Niks nieuws te melden en veel van 't zelfde.
Niet meer weten wat ik al en wat nog niet hier had neergezet..
En nee... niet alles draait om mijn moeder, of om mijn vader.
Soms komen er andere dingen op mijn pad..ik kies het niet, of wel!
Bewust onbewust whatever.
Ik word opgeslokt door iets anders, groter en heviger..ja het kan.
Overal is een reden voor en de reden van mijn zoeken, zweven, ups downs, vallen opstaan, mezelf bij elkaar rapen en vegen, heeft te maken met iets waarvan ik niets begrijp.
De hele dag gonst het door mijn hoofd...waarom,waarom,waarom...
Nee, Alzheimer, het is vreselijk en verdrietig...maar mijn moeder heeft daarvoor toch bijna 80 jaar een - op de schaal van het leven- 'goed' leven mogen hebben.
Wie ben ik om te oordelen wat erg is of minder erg, maar waar ik nu mee verbonden ben geraakt dat slaat alles.
Voor mij dan.
Iemand kwam op mijn pad en die iemand krijgt even het beste van mijn energie.
Omdat het kan, omdat het moet, omdat hij het verdient, omdat hij mij zoveel geeft.
Mijn hoofd tolt, mijn lijf voelt leeg en mijn hart is bang.
Maar...ooit...ooit...komt het goed.

Schrijven

Ze zit voorovergebogen aan tafel. Het wijde vest maakt haar rug een bochel. Kouwelijk als altijd de sjaal over de schouders. Haren vallen voor haar ogen, de neus boven het opengeslagen notitieboekje. Potloodjes en gummetjes immer voor haar uitgestald.
Ze kijkt schuin omhoog wanneer ik groet en glimlacht flauwtjes. Haar ogen staan waterig en rood, de bril ontbreekt.
Het is duidelijk geen goede bui, geen goed moment..
Ze staart naar de tafel, het opschrijfboekje, de potloodjes...
"Alles weg" stamelt ze...ze schuift wat met het boekje. Onzeker gaat haar hand over de kaft, het papier.
"Ik kan niet meer lezen" zegt ze "ook niet meer schrijven"...
Ik weet niks te zeggen.
Mijn vader komt uit de keuken, legt zijn hand op haar schouder, buigt zich voorover en geeft tekst en uitleg terwijl hij mijn moeder bemoedigend toeknikt.
Hij heeft de letters van het alfabet met haar opgeschreven. Ze oefenen woordjes.
In het boekje staan eenvoudige blokletters die samen de titels van boeken op de tafel vormen.
Boeken die er liggen te liggen, boeken soms nog cadeau gekregen, ontkennend wat zij is geworden.
Mijn vader spelt de letters en als zij het niet weet, zoekt ze het op in het voorbeeld wat hij voor haar heeft geschreven.
Ze is triestig en ik snap het. Ik zoek naar woorden, sla mijn arm om haar broze lijf.
"Kom, we gaan gezellig praten, en koffie drinken met lekkere koeken erbij."
Mama lacht...en zegt dat ze blij is dat we toch nog gekomen zijn en dat ze dat niet wist...
Ik pak het notitieboekje en zie de simpele hoekige lijnen door haar geschreven.
Naast me zit de vrouw die werd geroemd om haar kalligrafische kunstwerken.

Een middag

Mijn vader ligt achterover in de stoel. Zijn gezicht opgezwollen en vreemd...Mijn moeder hangt opzij gezakt op de bank...haar gezicht grauw en grijs, de lippen blauw.
Even flitst het door mijn hoofd...de dood...
Ik sta aan de vloer genageld, mijn zus is kalm. Ze wekt mijn vader en schudt net zolang mijn moeder tot die vermoeid haar ogen opslaat.
Ontreddering...
Zus en ik brengen de boel op orde.
Ik fatsoeneer mijn moeder, zodat we haar mee kunnen nemen naar buiten.
Mijn vader wil boodschappen doen, maar mag dat niet van mij. Hij beseft niet hoe raar zijn gezwollen gezicht is.
Mijn zus werkt het lijstje boodschappen af terwijl ik met moeder in de auto wacht.
De zon wil maar niet schijnen.

Kerstmis 2010

Stiltes...We zitten rond de tafel..Mijn vader vermoeid, mijn moeder verward. Haar trui omgekeerd en ruimer, haar haren piekerig om het gezicht smaller dan ooit.
Het gesprek gaat moeizaam. Moeder begrijpt het niet, vader hoort het niet. Er is koffie en kerstkrans en veel herhaling...
We blijven niet lang, ik ben nog grieperig en we komen immers gauw weer...
Wanneer ik naar de gang loop om mijn jas te halen hoor ik mijn moeder: "Maar....wij hadden hier toch altijd etentjes...met Kerst? Hebben we dat nu niet? Geen etentje met kinderen..?"
Ik draai me om en zie moeders handen in een hulpeloos gebaar.
Ik trek de deur achter mij dicht en staar in de spiegel terwijl mijn vader uitleg geeft in de kamer. Pijnlijk...
Als we vertrekken staat mijn moeder voor het raam, maar ze vergeet te kijken. Ze schuift met iets op de vensterbank en draait zich om.
Mijn vader zwaait ons uit en in de achteruitkijkspiegel zie ik een verslagen man kleiner worden.
Het blijft lang stil in de auto....

Gezegd, wat nooit gezegd.

Als ik naast haar zit aan tafel geef ik mijn gsm aan haar door.
Mijn dochter spreekt even met oma.
Mijn moeder straalt en zegt niet meer dan ja, jaja en jaa en jahaaa.
Meer kan niet en lukt haar niet.
Het spreken over het verleden gaat wat beter af.
Ze herinnert haar eigen jeugd, zo anders als die van mijn dochters.
"Ik had dat ook gewild"... zegt ze...
"Net als de meisje tegenwoordig, genieten van het leven...
Maar Bomma en Bompa hielden me kort...ik mocht niet veel.
Ze waren alleen maar bezorgd..óverbezorgd waren ze..."
Het is stil, ik ken het verhaal.
Een pijnlijk verhaal, net als het verhaal van mijn eigen jeugd.
"Ze deden het met de beste bedoelingen" zeg ik...
Wat anders kan ik zeggen, ik zie het verdriet.
Mijn moeder diept gedachten op.
"Ik hoop dat ik het beter heb gedaan" zegt ze.
"Althans ..."
Ze draait langzaam haar hoofd en kijkt me onderzoekend aan.
"Het was in ieder geval mijn bedoeling...om het beter te doen...
Of het gelukt is weet ik niet..."
Ze staart terug voor zich uit en schuift wat met haar koffiekopje.
"Je deed wat je kon" zeg ik "met de beste bedoeling."
"Ik heb in ieder geval mijn best gedaan, op mijn.. eh mijn van der Heijden manier”… ze lacht en draait haar hoofd naar mij toe.
"Voor een van der Heijden heb ik het beste gedaan..misschien ..”
Dan kijkt ze me vragend aan.
Ik slik, verlegen met het moment..door mijn hoofd raast mijn pijn, mijn verdriet.
Dan pak ik haar vast..”Je hebt je best gedaan mama.”
Een zucht ontsnapt ons beiden.
Gezegd, wat nooit gezegd.
Het is goed.
Het is afgesloten
De cirkel..die is rond...bijna....

liefde

"Als ze me niet meer herkend...dan moet ze naar een verpleegtehuis"
zegt mijn vader...
"Dan is het over, dan kan ik het niet meer aan"
Mijn vader zorgt voor haar, meer dan gevraagd...
Eerst in zijn eentje, later met hulp die hij niet wilde vragen en aannemen.
De nood werd hoog, zo hoog dat overstag gaan dankbaar werd.
Nog steeds moet water tot lippen stijgen voor hij een stap neemt:
Uit handen en onafhankelijkheid opgeven.
Maar mijn vader neemt ze, die stappen, schoorvoetend eerst en dan resoluut:
"Als ze me niet meer herkend...dan moet ze naar een verpleegtehuis"
Zijn ogen worden vochtig...
Het leek nog ver, maar het gaat snel, sprongen, richting eind.

Steeds vaker is moeder van streek...dan vraagt en vergt ze het uiterste.
Later kalmeert hij haar, hij streelt haar wang, en wrijft haar hand.
Met eindeloos engelengeduld legt hij uit, de verwarrende wereld.
Neemt haar aan de hand op weg naar het onbekende.
Mama accepteert het en weet weer.
Om later in paniek, wanhoop en ellende het uit te schreeuwen van angst.
Als een dier in nood vecht ze met haar laatste energie.
Hij weert zich, sust en is onmachtig...
Soms weet hij het niet meer...

"Als ze me niet meer herkend...dan moet ze naar een verpleegtehuis"
zegt mijn vader...

Verder dwalen

Of weet je mama, zullen we verder dwalen, door de tuinen van jouw jeugd?
Over het rode zandpad gaan...naar het okergele tuinhuis met glas in lood..daar de rieten tuinstoelen uitstallen en wijn drinken in de avondzon?
Eerder op de binnenplaats de zinderende middaghitte ontwijken, daar waar de klimop de muren donker kleurt en je wegduiken kan achter hoge hortensia's .
Wil je dat ik meega met je mama door de smalle groene poort verborgen in de schoolmuur...over de binnen-cour door de ramen kijken? Zie daar mama:de oude schoolbanken en die kasten...daar liggen bompa's schatten uitgestald achter vitrine-glas en kleurig op rij in grote houten laden.
Pas op mama, niet verdrietig zijn...dat oude hok..lach er nu maar om! Je broers spijkerden er jouw schoolbord kwijt en je huilde tranen weg..
Daar is ook Margo.. naast poppenwagen en met strik in de haren, net als bij jou...
Speel met haar mama, want de oorlog woedt en het leven zal kort zijn.
Duiken, als de V1's komen, in de slootkant, zo plat je kan of schuilen in de kelder en wachten tot ze over zijn gevlogen.
Zeg Margo niet bang te zijn in de nacht verlicht door vuurwerk wat je nooit horen wil.
Als bommen vallen wegkruipen diep onder de dekens. Vrouwen die haar wiegen en slaapliedjes zingen.
Het hemels geweld uit te bannen...
Ja mama, het is zo'n lief klein meisje en ze lijkt echt op jou...als zusjes hand in hand...
Denk daaraan mama en niet aan de leegte die ze achter liet.
Ik kwam toen hè mama, heel veel later...op diezelfde dag in september.
Nee ik lijk niet op Margo, in de verste verte niet.
Een strik paste niet op mijn hoofd en jurkjes met kantjes en ruches...je had gelijk...het stond mij niet.
Het is lang geleden mama, we dwalen dieper in de tuin en aaien de poes en zoeken de schildpad die hier ergens kruipen moet...
Wat een fijne dag, vind je niet mama...zo in de zomer van je jeugd?